Στις 28 Αυγούστου 2010, την γιορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου, ο Αγιώτατος Πατριάρχης Κύριλλος αγίασε την ανακαινισμένη εικόνα του Σωτήρος στον Πύργο Σπάσσκι του Κρεμλίνου της Μόσχας.

Ο Προκαθήμενος της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας ανέβηκε στο ιερό σέβασμα με έναν ειδικά εξοπλισμένο ανελκυστήρα και το ράντισε με αγιονέρι.

Για να συμμετάσχει στην τελετή έναρξης της εικόνας,η οποία για πολλά χρόνια εθεωρείτο χαμένη, στην Κόκκινη Πλατεία έφτασε ο Πρόεδρος της Ρωσίας, Δ.Α.Μεντβέντεφ.

Στην τελετή παρευρέθηκαν, επίσης, ο Πρόεδρος της OAO «RZD» Β.Ι. Γιακούνιν,ο Αρχιεπίσκοπος της Ίστρας, Αρσένιος,οι επίσκοποι βοηθοί της Επισκοπής Μόσχας, ο πρόεδρος του Συνοδικού Τμήματος για τις σχέσεις Εκκλησίας – Κοινωνίας, πρωθιερεύς Βσέβολοντ Τσάπλιν, ο πρόεδρος του Συνοδικού Τμήματος Πληροφοριών, Β.Ρ.Λεγκόιντα, ο κλήρος της ρωσικής πρωτεύουσας,οι εκπρόσωποι της Προεδρικής Διοίκησης και του ιδρύματος του Αγίου Ανδρέα Πρωτόκλιτου.

Μετά την δέηση στο κοινό απευθύνθηκε ο Αγιώτατος Πατριάρχης Κύριλλος:

« Ο λαός είναι μια κοινότητα ανθρώπων ενωμένη με κοινούς στόχους, κοινή ευθύνη και ενιαία ιερά σεβάσματα. Κατά τη διάρκεια των αιώνων, με τη χάρη του Θεού, ο λαός μας διατηρούσε όλα αυτά. Όμως, κατά τα σκληρά χρόνια επιχειρήθηκαν, άνευ προηγουμένου, προσπάθειες για να καταστραφεί αυτή η κοινότητα και να δημιουργηθούν αξίες που βρίσκονταν έξω από το ιστορικό και πνευματικό θεμέλιο στο οποίο βασιζόταν η ζωή μας.

Η ιστορία των εικόνων είναι εκπληκτική. Με εντολή της αρχής έπρεπε να καταστραφούν, αλλά βρέθηκαν άνθρωποι, ομολογητές, που διακινδύνευσαν τη ζωή τους και αντί να καταστρέψουν τις εικόνες, τις έκλεισαν με το δίχτυ, πάνω έβαλαν το τσιμέντο,τις έβαψαν και προσποιήθηκαν ότι οι εικόνες έχουν καταστραφεί.

Σ’αυτήν την ιστορία των εικόνων συμβολίζεται το τι έχει συμβεί με τον λαό μας στον ΧΧ αιώνα. Προσποιήθηκε ότι ο πραγματικός σκοπός και οι αξίες, τα πραγματικά ιερά καταστράφηκαν, ότι η πίστη έχει εξαφανιστεί από τη ζωή του λαού μας. Έτσι, ήταν απαραίτητο για κάποιον, και πολλοί προσποιήθηκαν ότι έτσι και έγινε. Αλλά πουθενά δεν εξαφανίστηκε η πίστη του λαού μας. Την διατηρούσαν οι γιαγιάδες και οι μητέρες μας, ομολογητές και μάρτυρες, η πίστη φυλαγόταν από εκείνους που δεν λυπήθηκαν τον εαυτό τους για να διατηρήσουν την πίστη. Και όταν χάρη του Θεού με τον λαό μας και με την Πατρίδα μας έγινε αυτό που συμβαίνει τώρα με αυτές τις εικόνες, φάνηκε στον κόσμο το πρόσωπο του λαού μας».

Στη συνέχεια ο Αγιώτατος Πατριάρχης ευχαρίστησε όλους εκείνους που συνέβαλαν στην επιστροφή των ιερών εικόνων, και ευχήθηκε να βοηθήσει ο Κύριος «στη χώρα μας να ξεπεράσει τις προκλήσεις στην πορεία της και να αναβιώσει από κοινού τη χιλιάχρονη όμορφη εικόνα της Ρωσίας».

Σε απάντηση, ο Πρόεδρος, Δ.Α.Μεντβέντεφ είπε: «Σήμερα πρέπει να θυμηθούμε όλους εκείνους που συνέβαλαν και βοήθησαν στην αποκατάσταση αυτών των εικόνων,και εκείνους που σε μια πολύ δύσκολη στιγμή για τη χώρα μας, την περίοδο αθεϊσμού, τις έκρυψε, θέτοντας σε κίνδυνο όχι μόνο τις θέσεις τους, αλλά και τις ζωές, και διατήρησε αυτό το θαύμα μέχρι τις μέρες μας».

Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Ρωσίας, σε ό, τι συμβαίνει σήμερα «υπάρχει μια ειδική σημασία, που ίσως, ακόμη δεν έχουμε καταλάβει τελικά, η αίσθηση της ενότητας του λαού με την Εκκλησία, η αίσθηση της αποκατάστασης της δικαιοσύνης, η έννοια της συνεργασίας για την αγαπημένη πατρίδα μας».

Η πρωτοβουλία για την αποκατάσταση των εικόνων της Πύλης του Κρεμλίνου γίνεται το 2007,από το Ίδρυμα του Αγίου Ανδρέα. Αυτή η πρωτοβουλία έλαβε την υποστήριξη του Προέδρου και την ευλογία του Πατριάρχη. Δημιουργήθηκε μια ειδική ομάδα, με επικεφαλής τον πρόεδρο της κηδεμονικής Επιτροπής του Ιδρύματος, Βλαδίμηρο Γιακούνιν. Στην ομάδα μπήκαν, επίσης, ο διευθυντής της ΟΥΠ(Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Προστασίας)Ευγένιος Μούροφ, ο διοικητής του Κρεμλίνου Σεργκέι Χλέμπνικοφ, διευθύνων σύμβουλος του προέδρου Βλαντιμίρ Κόζιν,ο επικεφαλής του Ροσοχρανκουλτούρα (προστασία του πολιτισμού της Ρωσίας) Αλέξανδρος Κιμπόβσκι, η γενική διευθύντρια των μουσείων του Κρεμλίνου της Μόσχας Ελένη Γκαγκάρινα και άλλα εξέχοντα άτομα.

Τα περισσότερα από τα ονόματα των πύργων του Κρεμλίνου είναι συνδεδεμένα με τις εικόνες οι οποίες βρίσκονταν εκεί. Ο πύργος Σπάσκυ (Σπάσκαγια) πήρε το όνομά του επειδή πάνω του βρισκόταν η εικόνα του Σωτήρα. (Στα Ρώσικα Σπασίτελ σημαίνει Σωτήρας)-σημ. μεταφραστή.

Για πολύ καιρό θεωρείτο ότι όλες οι εικόνες στους πύργους του Κρεμλίνου χάθηκαν εντελώς, αλλά δεν υπήρχαν τεκμηριωμένα στοιχεία που να δείχνουν ότι οι εικόνες έχουν καταστραφεί. Τα μέλη της ομάδας πρωτοβουλίας έκαναν την υπόθεση ότι οι εικόνες στους Πύργους του Σωτήρα και του Νικολάου δεν χάθηκαν αλλά σώθηκαν στις κιβωτούς κάτω από ένα στρώμα σοβά.

Ο Επίσκοπος Γενεύης και Δυτικής Ευρώπης Μιχαήλ(Ρωσική Εκκλησία στο Εξωτερικό) έδωσε στην ομάδα πρωτοβουλίας τη φωτογραφία της εικόνας του Αγίου Νικολάου στον Πύργο Νικόλσκαγια. Η φωτογραφία ελήφθη μετά τη βομβιστική επίθεση κατά των πύργων του Κρεμλίνου, τον Οκτώβριο του 1917 και παραδόθηκε από τον Πατριάρχη Τύχονα στον ναύαρχο Κολτσάκ.

Τον Φεβρουάριο του 2010, μετά τις απαραίτητες εγκρίσεις, η ομάδα πρωτοβουλίας αποφάσισε να διεξάγει έρευνα στις κιωτούς των δύο πύργων, και διαπίστωσε ότι, κάτω από το στρώμα σοβά υπήρχαν,πραγματικά, αγιογραφίες.

Η Αποκατάσταση της εικόνας στον Πύργο Σπάσκυ πήρε σχεδόν δύο μήνες, οι εργασίες στον Πύργο Νικόλσκαγια θα διαρκέσουν αρκετούς μήνες ακόμη.